Hoe pak je als raad je rol bij de P&C cyclus?

Herken je dit? Als raadslid ben je blijkbaar belangrijk bij het tot stand komen van een P&C cyclus in jouw gemeente. P&C staat voor “planning & control”, en daar zitten allerlei stukken onder die jou als raadslid moeten informeren in het maken van besluiten.  

Wat er eigenlijk in de praktijk gebeurd is het volgende: je krijgt als raadslid een kaderbrief, of een voorjaarsnota, of een begroting. Een tussenrapportage. Je krijgt een dik rapport met daarin allemaal analyse en cijfers, en je probeert je er in te verdiepen, maar wat je er mee behoort te doen is niet altijd duidelijk.  Herken je dit? 

Deze blog gaat over de rol die je als gemeenteraad hebt in de P&C cyclus, en wat er nu eigenlijk van je verwacht wordt als raadslid.  

Er kan heel erg veel mis gaan tijdens deze P&C cyclus, namelijk. Wat we vaak zien is dat raadsleden één detail uit een begroting halen, iets wat ze kunnen vatten en begrijpen, en daarover gaan praten tijdens de raadsvergadering. En dat is heel begrijpelijk: het is moeilijk om anders je stempel te drukken.  

We zien ook vaak dat op zulke momenten er allerlei moties worden ingediend over details uit zo’n rapport. In plaats van een algemene beschouwing krijg je dan een soort motiecircus.  

Om dit te voorkomen en om je rol als raad te pakken tijdens de P&C cyclus hebben wij een aantal tips. Het is belangrijk om te beseffen dat zo’n P&C cyclus ergens begint. Een P&C cyclus begint bij het geven van een kader. Een kader is eigenlijk een antwoord op de vraag: waar willen we heen met deze gemeente?  

Het college gaat daar een mooi stuk over schrijven met het ambtelijk apparaat: een kaderbrief, kadernota, voorjaarsnota, het heeft vele namen. In dit stuk geven ze, naast wat inzichten van het financiële kader, hopelijk ook uitwerking aan het kader dat ze hebben gekregen. Bijvoorbeeld aan het coalitieakkoord of collegeprogramma.  

Dan komen die stukken weer bij de raad. Het college zegt dan eigenlijk: ‘het komende jaar willen wij hierop inzetten’. Jij als raadslid kan dan bedenken wat jij van die plannen vindt. Laat je informeren door je contacten met inwoners, of door je politieke partij, of door je verkiezingsprogramma. Laat maar zien wat jij belangrijk vindt; welke kant jij vindt dat de gemeente op moet gaan! 

Een stuk zoals een begroting is één van de weinige momenten dat alle plannen die het college voor de gemeente heeft, in één beeld duidelijk zijn. De raad gaat daar dan ook ‘algemene beschouwingen’ over hebben.  

Zo’n stuk wordt dan aangepast als de raad succesvolle moties of amendementen indient. Het college gaat vervolgens met die kaders aan de slag.  

Bij de jaarrekening gebeurd weer iets anders. Bij een jaarrekening kan je als raad controleren wat het college heeft gedaan. Waar jullie eerst kaders hebben gesteld en jullie budgetrecht hebben uitgeoefend, moeten jullie nu controleren of die kaders wel goed opgevolgd zijn! Het gaat hier niet over het controleren van de cijfers, daar heeft de gemeente accountants voor. Jullie gaan een politiek oordeel vellen over of de plannen die beloofd zijn, daadwerkelijk goed zijn uitgevoerd!  

En dan is de P&C cyclus rond! Dus: ken de fases. Weet wat je rol is tijdens elke fase. En heb er ook een beetje lol in. Dit waren onze tips. Doe er je voordeel mee!